راهنماها و مقالههای کوتاه
برای هر ابزار توضیح میدهیم چه کاری میکند، چطور استفاده شود و کجاها اشتباه پیش میآید. تا امروز ۱۲۰ راهنما آماده است.
- جایگزینی پیشرفتهجایگزینی معمولیِ ویرایشگرها فقط یک عبارت را با عبارت دیگر عوض میکند. این ابزار چند قانون را پشت سر هم روی متن اجرا میکند و هر قانون میتواند متن ساده، الگوی ساده با * و ؟ یا عبارت باقاعده (Regex) باشد. برای متن فارسی هم گزینههای ویژه دارد: پیدا کردن شکل عربی «ی» و «ک»، ارقام فارسی و لاتین و نیمفاصله، بدون اینکه خودتان الگو بنویسید.زمان مطالعه: ۴ دقیقه
- اصلاح کیبورد اشتباههمه ما این تجربه را داشتهایم: جملهای را با تمام حواس تایپ میکنیم و وقتی سر بلند میکنیم، بهجای «سلام» نوشتهایم sghl، یا وسط یک نام کاربری انگلیسی، متنی بیمعنی از حروف فارسی ساختهایم. دلیل ساده است: دست روی کلیدهای یک کیبورد بوده، اما چیدمان فعال چیدمان دیگری بوده است.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- متن آزمایشی (لورم ایپسوم)وقتی طرح یک صفحه، پوستر یا برنامه را میچینید هنوز متن نهایی آماده نیست. اگر جای متن را خالی بگذارید، تصمیمگیری دربارهی فاصلهی خطوط، اندازهی قلم و عرض ستون سخت میشود. متن آزمایشی همان جای خالی را با نوشتهای شبیه واقعیت پر میکند تا چشم به جای محتوا روی قالب بماند.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- عدد به حروف و ابزار ارقامنوشتن مبلغ به حروف در چک، قرارداد، فاکتور و سند رسمی هنوز یک کار روزمره است و کوچکترین اشتباه در «سیصد و چهل» یا «هزار و پانصد» میتواند ابهام حقوقی بسازد. این ابزار عدد را همان لحظه به حروف فارسی تبدیل میکند، جملهی حروفی را دوباره به عدد برمیگرداند و ارقام را بین فارسی، انگلیسی و عربی جابهجا میکند.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- اصلاح متن PDF فارسیمتنی که از پیدیاف فارسی کپی میکنید اغلب سالم نمیرسد: حروف از آخر به اول چیده شدهاند، بهجای حرف معمولی شکلهای نمایشی مثل «ﺳ» و «ﻼ» آمده، هر سطر وسط جمله شکسته و شمارهی صفحهها لابهلای متن نشسته است. این ابزار همهی این ایرادها را با هم اصلاح میکند تا متن دوباره قابل جستوجو، ویرایش و نقلقول شود.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- گفتار به متن و متن به گفتاراین ابزار دو کار مکمل انجام میدهد: با میکروفون حرف میزنید و بهجای تایپ، متن را در صفحه میبینید؛ یا متنی را مینویسید و مرورگر آن را با صدای بلند میخواند. برای یادداشتبرداری هنگام رانندگی یا راه رفتن، نوشتن پیشنویس با صدا، و بازبینی یک متن با گوش دادن به آن مفید است.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- ویرایشگر زیرنویس SRT/VTTزیرنویسی که دانلود کردهاید گاهی یک ثانیه زودتر یا دیرتر از صدا میآید، برای نسخهی دیگری از فیلم با سرعت فریم متفاوت ساخته شده، یا در پخشکنندهی قدیمی نقطه و علامت سؤالش سر جای خودش نمینشیند. این ویرایشگر فایل SRT یا VTT را باز میکند و این ایرادها را بدون نیاز به نرمافزار جداگانه برطرف میکند.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- تحلیل و مقایسهی متننویسندهها، دانشجوها و ویراستارها دائماً این پرسشها را دارند: این مقاله چند واژه است؟ چه مدت طول میکشد تا کسی آن را بخواند؟ کدام کلمهها بیش از اندازه تکرار شدهاند؟ و بعد از ویرایش دقیقاً چه چیزی عوض شده است؟ این ابزار هر دو نیاز را پوشش میدهد: آمار کامل یک متن و مقایسهی دو نسخه از آن.زمان مطالعه: ۴ دقیقه
- زنجیرهی ابزارهای متنبیشتر وقتها یک متن را باید از چند ابزار پشت سر هم رد کنیم: اول نویسههای عربی و فاصلهها را درست کنیم، بعد خطهای خالی و تکراری را برداریم و آخر فهرست را به ترتیب الفبای فارسی مرتب کنیم. زنجیرهی ابزارهای متن همین کار را یکجا انجام میدهد: مرحلهها را به ترتیب دلخواه میچینید و با یک کلیک همه روی متن اجرا میشوند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- نرمالساز و نیمفاصلهگذارمتنی که از وب، ورد، پیامرسان یا یک فایل PDF کپی میکنید معمولاً یکدست نیست: بعضی «ی»ها عربی هستند، ارقام ترکیبی از فارسی و لاتیناند، «میروم» با فاصلهی معمولی نوشته شده و گیومهها به شکل " ماندهاند. چنین متنی در جستجو، مرتبسازی و چاپ رفتار ناپایدار نشان میدهد و ظاهرش هم حرفهای نیست.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
تاریخ و تقویم
راهنمای این دسته- محاسبهی سن و روز تولد«چند سالمه؟» ساده به نظر میرسد، اما وقتی پای ماه و روز، سال کبیسه و تقویمهای مختلف وسط میآید، حساب ذهنی زود اشتباه میشود. این ابزار با یک تاریخ تولد، سن دقیق را به سال و ماه و روز نشان میدهد و کنارش مجموع روزها و هفتهها و ماههای زندگی، روز هفتهای که به دنیا آمدهاید و برج تولدتان را میگذارد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- تقویم شمسی و مناسبتهاتقویم کاغذی روی دیوار فقط یک تاریخ را نشان میدهد، اما کارهای واقعی ما معمولاً بین چند تقویم پخشاند: قرار کاری با تاریخ شمسی، پرواز با میلادی و مراسم مذهبی با قمری. این تقویم ماهانه هر سه را کنار هم نشان میدهد و روی هر روز مناسبتها و تعطیلات رسمی را علامت میزند.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- تاریخ شمسی، میلادی و قمریتاریخ در زندگی روزمرهی ما همیشه میان سه تقویم پخش است: قرارداد و ادارهی ثبت با شمسی، سفر و خرید اینترنتی با میلادی، و مناسبتهای مذهبی با قمری کار میکنند. این ابزار پنج کار تاریخی را کنار هم میگذارد: تبدیل تاریخ میان سه تقویم، محاسبهی سن، اختلاف دو تاریخ، افزودن یا کمکردن سال و ماه و روز، و شمارش روزهای کاری یک بازه.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- تایمر، کرنومتر و پومودورواین ابزار چهار زمانسنج را کنار هم میگذارد: تایمر معکوس برای آشپزی و کار، کرنومتر با ثبت دور برای ورزش و آزمایش، پومودورو برای تمرکز، و شمارش معکوس تا نوروز و دیگر مناسبتهای ایرانی یا هر تاریخ دلخواه.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
شعر و ادبیات
راهنمای این دسته- کاوشگر شعر و فال حافظگاهی فقط یک واژه یا نیممصراع از شعری در ذهنتان مانده و میخواهید بیت کامل و شاعرش را پیدا کنید؛ گاهی هم دلتان یک فال حافظ میخواهد. کاوشگر شعر در بیتهای شاعران کلاسیکی جستوجو میکند که آثارشان از حق نشر خارج شده و نتیجه را با نام شاعر، قالب شعر و واژههای پررنگشده نشان میدهد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- قافیهیابشاعر، ترانهسرا یا دانشآموزی که شعر مینویسد، گاهی برای پیدا کردن واژهی همقافیه گیر میکند. قافیهیاب واژههایی را پیشنهاد میدهد که در دیوان شاعران کلاسیک در جای قافیه آمدهاند و آنها را به ترتیب بسامد نشان میدهد؛ یعنی واژهای بالاتر میآید که شاعران بیشتر به کار بردهاند. با زدن هر واژه، آن واژه کپی میشود و نمونهی بیتی را میبینید که با آن تمام شده است.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- کارت تصویری شعربیتی که دوستش دارید را میخواهید در استوری یا پست بگذارید، اما نوشتن شعر فارسی روی عکس در بیشتر برنامهها حروف را جدا یا وارونه میکند. کارت تصویری شعر یک بیت را با قلم فارسی، چیدمان درست راستبهچپ و یکی از چند طرح آماده به تصویر تبدیل میکند؛ در اندازهی استوری، پست یا مربع.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
فایل و رسانه
راهنمای این دسته- تشخیص نوع واقعی فایلپسوند فایل فقط بخشی از نام آن است و هر کسی میتواند عوضش کند؛ یک فایل اجرایی ممکن است invoice.pdf نام بگیرد و یک عکس PNG با پسوند jpg ذخیره شده باشد. نوع واقعی فایل را چند بایت اول آن، که به آن امضای فایل یا magic number میگویند، مشخص میکند. این ابزار همین بایتها را میخواند، نوع واقعی را میگوید و اگر با پسوند نخواند هشدار میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- ابزارهای تصویرعکس گوشی معمولاً چند مگابایت است و برای فرستادن در پیامرسان، بارگذاری در یک فرم یا گذاشتن در وبسایت بزرگتر از نیاز است. گاهی هم عکسی که میفرستید مختصات دقیق جایی را که گرفتهاید در خود دارد. این ابزار چهار کار را روی چند عکس همزمان انجام میدهد: کمکردن حجم و اندازه، حذف اطلاعات پنهان EXIF، برش و چرخش، و گذاشتن واترمارک فارسی.زمان مطالعه: ۴ دقیقه
- استخراج متن از تصویر (OCR فارسی)عکس یک صفحهی کتاب، اسکن یک نامهی اداری یا پیدیافی که فقط تصویر صفحههاست را نمیتوان کپی یا جستوجو کرد. این ابزار با شناسایی نوری نویسه (OCR) متن فارسی و انگلیسی را از تصویر بیرون میکشد تا بتوانید آن را ویرایش، جستوجو یا نقل کنید.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- جعبهابزار PDFکارهای روزمره با PDF، مثل چسباندن چند فایل به هم، جداکردن چند صفحه، چرخاندن صفحهی اسکنشده یا کمکردن حجم برای ایمیل، معمولاً به سایتهایی میرسد که فایل شما را روی سرور خود بارگذاری میکنند. این جعبهابزار همهی این کارها را روی دستگاه خودتان انجام میدهد و فایل از مرورگر بیرون نمیرود.زمان مطالعه: ۴ دقیقه
مالی و اداری
راهنمای این دسته- حساب دنگ و تقسیم هزینهبعد از سفر یا دورهمی، معمولاً هر کس بخشی از خرج را داده است: یکی بنزین، یکی شام و یکی بلیت. حساب دنگ یعنی معلوم کنیم هر نفر چقدر سهم داشته، چقدر پرداخته و در پایان چه کسی باید به چه کسی پول بدهد. این ابزار این حساب را انجام میدهد و نتیجه را با کمترین تعداد کارتبهکارت نشان میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- محاسبات مالی سبکپیش از امضای قرارداد وام یا گذاشتن پول در سپرده، چند عدد ساده باید روشن شود: قسط ماهانه چقدر است، در پایان چقدر پرداخت کردهام و سود دوره چند تومان میشود. این ابزار چهار محاسبهی پایه را کنار هم میگذارد: قسط وام با جدول بازپرداخت، سود سپرده، درصد و ارزش افزوده، و نوشتن مبلغ به حروف.زمان مطالعه: ۴ دقیقه
- ساخت فاکتوربرای فروشگاه کوچک، کار آزاد یا خدماتی که هر ماه چند فاکتور میدهد، نصب نرمافزار حسابداری لازم نیست. این ابزار یک فاکتور فروش A4 میسازد: مشخصات فروشنده و خریدار، ردیفهای کالا یا خدمت با تخفیف هر ردیف، تخفیف کل، مالیات بر ارزش افزوده، هزینهی ارسال، مبلغ به حروف، حساب بانکی و لوگو. پیشنمایش همان لحظه بهروز میشود و سه قالب ظاهری دارد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
ایران
راهنمای این دستهکد و داده
راهنمای این دسته- Base64، Base32، Base58 و HexBase64 و خویشاوندانش راهی هستند تا دادهی دودویی یا متنی را فقط با نویسههای سادهی لاتین بنویسید؛ مثلاً برای قراردادن تصویر داخل یک پیوند data، فرستادن داده در بدنهی JSON یا خواندن مقدار یک هدر. این ابزار متن را به Base64، Base64 مناسب نشانی، Base32، Base58 و هگز تبدیل میکند و برعکس.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- رمزگشای MessagePack، CBOR و Protobufبسیاری از سرویسها بهجای JSON داده را در قالبهای دودویی فشرده میفرستند: MessagePack در صفها و کشها، CBOR در دستگاههای اینترنت اشیا و کلیدهای امنیتی، و Protobuf در gRPC. وقتی در گزارش یا ابزار شبکه فقط رشتهای از بایتهای هگز یا base64 میبینید، این ابزار آن را به شکل خوانا برمیگرداند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- تبدیل حالت نامهابرنامهنویسها هر روز نامها را از یک قالب به قالب دیگر میبرند: نام ستون پایگاه داده با زیرخط، نام متغیر جاوااسکریپت با حروف کوچک و بزرگ، نام فایل با خط تیره. این ابزار هر خط را همزمان به هشت حالت پرکاربرد تبدیل میکند تا لازم نباشد دستی تایپ کنید.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- مقایسهی کد و متنوقتی دو نسخه از یک فایل پیکربندی، یک تکه کد یا یک متن دارید، دیدن دقیق تفاوتها با چشم ممکن نیست. این ابزار دو متن را سطر به سطر مقایسه میکند، سطرهای افزوده و حذفشده را رنگ میکند و در سطرهای تغییرکرده فقط واژههایی را که عوض شدهاند پررنگ نشان میدهد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- فرمتکنندهی کدکدی که از جایی کپی کردهاید، در یک خط فشرده شده یا هر کس در تیم با سلیقهی خودش نوشته، خواندنش سخت است. این ابزار کد را با Prettier، قالببند رایج دنیای وب، مرتب میکند: تورفتگی یکسان، شکستن خطوط بلند، فاصلهگذاری استاندارد و نقلقول یکدست. JavaScript، JSX، TypeScript، TSX، CSS، SCSS، Less، HTML، Markdown، YAML، GraphQL و JSON پشتیبانی میشوند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- سازندهی پیام کامیتپیام کامیت خوب به همتیمیها، و به خود شما چند ماه بعد، میگوید هر تغییر چه بود و چرا انجام شد. قالب Conventional Commits این پیامها را یکدست میکند: نوع تغییر، دامنهی اختیاری و یک توضیح کوتاه، مثل fix(parser): handle empty input. ابزارهایی مثل semantic-release و changelogسازها از همین قالب نسخهی بعدی و فهرست تغییرات را میسازند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- نمودارساز از CSVگاهی دادهها در یک فایل CSV یا جدول اکسل آمدهاند و فقط میخواهید ببینید چه شکلی دارند: کدام ماه فروش بیشتر بود، سهم هر روش پرداخت چقدر است یا نمرهها چطور پخش شدهاند. این ابزار CSV را میخواند و بدون نیاز به نرمافزار جدا نمودار میسازد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- نمایشگر و ویرایشگر CSVفایل CSV سادهترین قالب برای جابهجایی جدول است، اما باز کردنش در اکسل اغلب دردسر دارد: متن فارسی درهم میشود، ستونها در یک سلول میمانند یا فایل بزرگ کامپیوتر را قفل میکند. این ابزار فایل را مستقیم در مرورگر به جدول تبدیل میکند و امکان جستوجو، فیلتر، مرتبسازی، ویرایش سلول، افزودن ستون محاسباتی، حذف تکراریها و گرفتن خروجی دوباره را میدهد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- تبدیل JSON، YAML، TOML، XML و CSVدادهی یکسان در جاهای مختلف قالبهای مختلفی میخواهد: API پاسخ JSON میدهد، فایل پیکربندی Kubernetes یا GitHub Actions با YAML نوشته میشود، پروژههای Rust و Python از TOML استفاده میکنند، سامانههای قدیمی XML میخواهند و صفحهگسترده CSV. این ابزار داده را از هر کدام از این پنج قالب به هر قالب دیگر تبدیل میکند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- تبدیل docker run به composeدستور docker run برای امتحان سریع یک کانتینر خوب است، اما وقتی چند کانتینر، پورت، متغیر و volume دارید، یک فایل compose خواناتر و قابل نگهداریتر است و با یک docker compose up همه را بالا میآورد. این ابزار یک یا چند دستور docker run را به فایل compose با YAML مرتب تبدیل میکند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- ابزار .env و INIفایل .env تنظیمهای یک برنامه را نگه میدارد: نشانی پایگاه داده، کلید سرویسها، حالت اجرا. وقتی برنامه روی سرور کار نمیکند، اغلب دلیلش یک کلید جاافتاده، یک نقلقول نابسته یا مقداری است که در محیط دیگر فرق دارد. این ابزار فایل .env یا INI را میخواند، هر کلید و مقدار را با شمارهی سطر نشان میدهد، ارجاعهایی مثل ${DB_HOST} را پیدا میکند، کلیدهای تکراری و سطرهای نامعتبر را گزارش میدهد و خروجی JSON میسازد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- Escape و Unescapeهر زبان و قالبی نویسههای ویژهی خودش را دارد: نقلقول در رشتهی جاوااسکریپت، علامت & در HTML، فاصله و حروف فارسی در نشانی وب، یا آپاستروف در SQL. اگر این نویسهها را بیتغییر بگذارید، کد خراب میشود یا حتی حفرهی امنیتی باز میشود. Escape یعنی نوشتن این نویسهها به شکل امن و Unescape یعنی برگرداندنشان به متن اصلی.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- سازندهی .gitignoreفایل .gitignore به git میگوید کدام فایلها نباید وارد مخزن شوند: پوشهی node_modules، خروجی ساخت، فایلهای موقت ویرایشگر، فایل .DS_Store مک و مهمتر از همه فایلهای .env که رمز و کلید دارند. نوشتن دستی این فهرست برای هر پروژه خستهکننده است و چیزی از قلم میافتد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- تولید دادهی آزمایشی ایرانیوقتی فرم ثبتنام، درگاه پرداخت یا سامانهی اداری میسازید، باید آن را با کد ملی، شمارهی موبایل، کارت بانکی، شبا، کد پستی و پلاک آزمایش کنید. تایپ عدد دلخواه کافی نیست، چون اعتبارسنجی درست آن را رد میکند؛ استفاده از اطلاعات واقعی آدمها هم کار درستی نیست. این ابزار تا هزار ردیف داده میسازد که رقم کنترل و پیششمارهی درست دارند و از اعتبارسنجی فرم عبور میکنند.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- زمین بازی جاوااسکریپتگاهی فقط میخواهید ببینید یک تکه کد جاوااسکریپت چه خروجیای میدهد: یک تبدیل آرایه، یک عبارت باقاعده، قالببندی تاریخ با Intl یا رفتار یک Promise. باز کردن ویرایشگر و ساختن پروژه برای این کار زیادی است. این زمین بازی کد را همانجا اجرا میکند و خروجی console.log، console.warn و console.error را خطبهخط نشان میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- مقایسهی ساختاری JSONمقایسهی دو فایل JSON با ابزارهای معمولی متن دردسر دارد: یک کلید جابهجا شده، تورفتگی عوض شده یا ترتیب ویژگیها فرق کرده و همهی سطرها قرمز میشوند، در حالی که داده هیچ تغییری نکرده است. این ابزار دو JSON را از نظر ساختار و مقدار مقایسه میکند و فقط تفاوتهای واقعی را با مسیر دقیق هر کدام نشان میدهد: چه چیزی افزوده، حذف، عوض یا جابهجا شده است.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- قالببندی و اعتبارسنجی JSONپاسخ بیشتر سرویسهای وب بهصورت JSON میرسد و معمولاً در یک خط فشرده است؛ خواندن آن برای آدم دشوار است و یک کامای جاافتاده یا اضافه کل داده را از کار میاندازد. این ابزار متن JSON را مرتب میکند، فشرده میکند، کلیدهایش را الفبایی میچیند و اگر خطایی باشد، سطر و ستون دقیق و توضیح فارسی آن را نشان میدهد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- اعتبارسنج JSON SchemaJSON Schema قراردادی است که میگوید یک دادهی JSON باید چه شکلی داشته باشد: کدام فیلدها الزامیاند، هر کدام چه نوعی دارد، عددها در چه بازهایاند و رشتهها از چه الگویی پیروی میکنند. APIها، فایلهای پیکربندی و فرمها با همین قرارداد ورودی را بررسی میکنند. این ابزار داده را با اسکیما میسنجد و هر خطا را با مسیر دقیق و توضیح فارسی نشان میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- تبدیل JSON به TypeScript، Zod و JSON Schemaوقتی با یک API تازه کار میکنید، معمولاً اول یک نمونه پاسخ JSON دارید و باید برایش تایپ TypeScript بنویسید یا اعتبارسنجی Zod بسازید. نوشتن دستی اینها برای پاسخهای بزرگ و تودرتو وقتگیر است و با یک غلط تایپی خراب میشود. این ابزار از همان نمونه، رابطهای TypeScript، اسکیمای Zod یا JSON Schema نسخهی 2020-12 میسازد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- آزمایشگر JSONPath و JMESPathبرای بیرون کشیدن بخشی از یک JSON بزرگ، مثلاً نام همهی محصولاتی که قیمتشان از حدی بالاتر است، لازم نیست کد بنویسید. JSONPath و JMESPath دو زبان کوتاه پرسوجو برای JSONاند: JSONPath در ابزارهایی مثل Kubernetes و Postman و JMESPath در خط فرمان AWS و Azure به کار میرود.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- ابزارهای Kubernetesمانیفستهای Kubernetes طولانیاند و ایرادهای رایج در آنها تا روز خرابی دیده نمیشوند: ایمیجی با تگ latest که هر بار نسخهی دیگری میآورد، کانتینری بدون سقف منابع که حافظهی نود را میبلعد، یا پادی بدون readinessProbe که پیش از آماده شدن ترافیک میگیرد. این ابزار سه بخش دارد: بررسی مانیفست برای این ایرادها، تبدیل Secret میان data با base64 و stringData خوانا، و تبدیل واحدهای CPU و حافظه.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- نمایشگر لاگوقتی سرویسی از کار میافتد، جواب معمولاً در فایل لاگ است؛ اما هزاران سطر JSON یا لاگ دسترسی nginx را نمیشود با چشم خواند. این نمایشگر لاگ را میخواند، قالبش را خودکار تشخیص میدهد و هر سطر را با زمان، سطح و پیام نشان میدهد تا بتوانید بر اساس سطح، متن و بازهی زمانی فیلتر کنید.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- ویرایشگر Markdown با پیشنمایش راستبهچپمارکداون قالبی ساده برای نوشتن متن ساختیافته است: عنوان با #، پررنگ با ستاره، فهرست با خط تیره. فایلهای README، مستندات پروژه، یادداشتهای تیمی و بسیاری از وبلاگها با همین قالب نوشته میشوند. این ویرایشگر در یک سمت متن مارکداون را میگیرد و در سمت دیگر پیشنمایش زندهی راستبهچپ را نشان میدهد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- ویرایشگر نمودار MermaidMermaid زبانی متنی برای کشیدن نمودار است. بهجای چیدن جعبه و فلش با ماوس، ساختار را در چند خط مینویسید و چیدمان خودکار انجام میشود. این روش برای فلوچارت فرایندها، نمودار توالی درخواستها، طراحی پایگاه داده و برنامهریزی پروژه کاربرد دارد و چون نمودار فقط یک متن است، در گیت هم بهراحتی نگهداری و مقایسه میشود.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- تولید دادهی آزمایشی (mock)برای آزمایش جدول، صفحهبندی، نمودار یا کارایی پایگاه داده به دادهی زیاد نیاز دارید، اما دادهی واقعی کاربران را نباید در محیط آزمایشی گذاشت. این ابزار تا ۱۰ هزار ردیف دادهی ساختگی میسازد: عدد صحیح و اعشاری در بازهی دلخواه، درست و نادرست، UUID، ایمیل نمونه، تاریخ، مقدار از فهرست، متن لاتین یا متن فارسی.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- تعمیر متن بههمریختهحتماً دیدهاید که یک متن فارسی در ایمیل، فایل CSV یا صفحهی وب به شکل «Ø³Ù„ام» یا «ط³ظ„ط§ظ…» درمیآید. به این وضعیت در اصطلاح «موجیباکه» میگویند: بایتهای متن سالماند، اما برنامهای آنها را با رمزگذاری اشتباه خوانده است. این ابزار رایجترین اشتباهها را برعکس میکند و متن اصلی را پس میدهد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- سازندهی پیکربندی Nginx و Caddyوقتی یک برنامهی Node، Python یا هر سرویس دیگری را روی سرور بالا میآورید، معمولاً یک وبسرور جلوی آن مینشیند تا HTTPS، فشردهسازی، هدرهای امنیتی و محدودیت حجم درخواست را مدیریت کند. نوشتن این پیکربندی از صفر پر از جزئیات است و یک خط جاافتاده میتواند سایت را ناامن یا کند کند. این ابزار پیکربندی آمادهی Nginx یا Caddy را با چند انتخاب ساده میسازد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- ماشینحساب مبنای اعداد و بیتبرنامهنویسی سطح پایین، شبکه، میکروکنترلر و حتی خواندن کد رنگها پر از عددهایی است که در مبنای ۲، ۸ یا ۱۶ نوشته شدهاند. این ماشینحساب یک عدد را همزمان در هر چهار مبنا نشان میدهد، آن را در پهنای ۸، ۱۶، ۳۲ یا ۶۴ بیت با علامت و بدون علامت (متمم دو) میخواند، عملیات بیتی AND، OR، XOR، NOT و شیفت را انجام میدهد و ساختار عدد اعشاری IEEE-754 را بیتبهبیت باز میکند.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- آزمایشگر مرتبسازی فارسیفهرست شهرها را مرتب میکنید و «یزد» یکجا در وسط فهرست مینشیند و «یزد» دیگری ته آن؛ یا «۱۰ تیر» جلوتر از «۲ تیر» میآید. مرتبسازی فارسی روی رایانه چند تلهی آشنا دارد: دو نویسهی مختلف که یک شکل دارند، نیمفاصله، و ارقام فارسی که مثل متن مرتب میشوند.زمان مطالعه: ۴ دقیقه
- ساخت و خواندن QRکد QR راه سادهای است برای اینکه دیگران با دوربین گوشی به یک نشانی، متن، شبکهی وایفای یا کارت ویزیت برسند؛ روی منوی کافه، کارت ویزیت، بستهبندی کالا یا برگهی کلاس. این ابزار کد را با شکل نقطه و چشم، رنگ و گرادیان، لوگو و قاب نوشتهدار میسازد و خروجی PNG، JPEG، SVG یا نسخهی چاپی میدهد. در زبانهی «خواندن» هم میتوانید کد QR را از تصویر یا دوربین بخوانید.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- آزمایشگاه Regexعبارت باقاعده (Regex) زبان کوتاهی برای توصیف الگوی متن است: شماره موبایل، تاریخ، نشانی ایمیل یا هر چیزی که شکل ثابتی دارد. نوشتن آن بدون دیدن نتیجه کار حدس و خطاست. این آزمایشگاه همزمان با تایپ، همخوانیها را روی متن آزمایش رنگی میکند، گروههای صید را در جدول نشان میدهد، نتیجهی جایگزینی را میسازد و هر بخش الگو را به فارسی توضیح میدهد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- ماشینحساب نسخه (semver)نسخهگذاری معنایی (semver) شمارهی نسخه را سه بخش میکند: MAJOR.MINOR.PATCH. تغییر بخش اول یعنی ناسازگاری، بخش دوم یعنی قابلیت تازهی سازگار و بخش سوم یعنی رفع اشکال. npm، Composer، Cargo و بسیاری از ابزارهای دیگر با همین قاعده و بازههایی مثل ^1.2.3 یا ~2.1.0 تصمیم میگیرند کدام نسخه را نصب کنند؛ و خواندن این بازهها همیشه ساده نیست.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- قالببندی SQLکوئری SQL که از لاگ، ORM یا یک پیام چت کپی شده معمولاً در یک خط بلند است و خواندن شرطها و پیوندهایش دردسر دارد. این ابزار کوئری را بر اساس گویش پایگاه دادهی شما مرتب میکند: هر بخش در سطر جدا، شرطها زیر هم و کلیدواژهها با حروف یکدست.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- زمین بازی SQLبرای یاد گرفتن SQL، آزمودن یک کوئری پیش از اجرا روی پایگاه دادهی واقعی یا نگاه سریع به دادهی یک فایل CSV، نصب سرور پایگاه داده لازم نیست. این زمین بازی SQLite را در مرورگر شما اجرا میکند: جدول بسازید، داده وارد کنید، کوئری بزنید و نتیجه را جدولوار ببینید.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- تبدیل جدول به Markdown و HTMLجدولها مدام بین ابزارها جابهجا میشوند: از اکسل به README گیتهاب، از یک صفحهی وب به گزارش، یا از یک فایل Markdown به صفحهگسترده. هر کدام زبان خودش را دارد و بازنویسی دستی جدول، بهخصوص با متن فارسی و کاراکتر «|»، وقتگیر و پرخطاست.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- بازرس یونیکددو متن که کاملاً یکسان دیده میشوند ممکن است در جستوجو، مقایسه یا ورود به سایت با هم فرق کنند؛ معمولاً یک نویسهی نامرئی، یک فاصلهی ویژه یا شکل دیگری از یک حرف در کار است. بازرس یونیکد متن را نویسهبهنویسه باز میکند و برای هر کدام کدپوینت، بایتهای UTF-8 و UTF-16، دستهی یونیکد و نام انگلیسیاش را نشان میدهد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- قالببندی XML و آزمایشگر XPathXML هنوز در بسیاری از جاها هست: فاکتور الکترونیکی و وبسرویسهای SOAP، فایلهای پیکربندی Java و Android، نقشهی سایت و خوراک RSS. فایل XML که در یک خط آمده تقریباً خواندنی نیست و پیدا کردن یک مقدار در آن سخت است. این ابزار XML را مرتب یا فشرده میکند و عبارت XPath را روی آن اجرا میکند تا عنصرها، ویژگیها یا متن موردنظر را با مسیر دقیقشان پیدا کنید.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
وب و HTTP
راهنمای این دسته- تجزیهی کوکی و Set-Cookieکوکیها با دو سرآیند جابهجا میشوند: سرور با Set-Cookie یک کوکی و ویژگیهایش را میفرستد و مرورگر در هر درخواست، کوکیها را در یک خط Cookie برمیگرداند. بسیاری از مشکلهای ورود، از «کوکی ذخیره نمیشود» تا حفرههای امنیتی، از یک ویژگی جاافتاده مثل Secure یا SameSite میآیند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- ابزارهای CSSپنج ابزار کوچک که طراح و برنامهنویس وب هر روز لازم دارد، در یک صفحه: تبدیل رنگ میان HEX، rgb، hsl و oklch همراه با سنجش کنتراست طبق WCAG؛ ساخت گرادیان خطی و دایرهای؛ ساخت سایهی چندلایه؛ محاسبهی اندازهی قلم سیال با clamp؛ و تبدیل px و rem.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- تبدیل cURL به کدمستندات بیشتر APIها نمونهها را به شکل دستور cURL میدهند و ابزار برنامهنویسی مرورگر هم هر درخواست را با «Copy as cURL» کپی میکند. این ابزار همان دستور را به کد آماده در JavaScript با fetch، Axios، Python با requests، Go، PHP و HTTPie تبدیل میکند و برعکس، یک فراخوانی fetch را به دستور cURL برمیگرداند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- سازندهی favicon و manifestهر سایت به چند آیکن در اندازههای مختلف نیاز دارد: favicon کوچک برای زبانهی مرورگر، آیکن Apple Touch برای صفحهی اصلی آیفون، آیکنهای ۱۹۲ و ۵۱۲ پیکسلی برای اندروید و PWA، و نسخهی Maskable که اندروید آن را دایرهای برش میدهد. ساختن دستی همهی اینها وقتگیر و پرخطاست.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- آزمایشگر فونت وب فارسیپیش از اینکه یک فونت را در سایت، اپلیکیشن یا طرح گرافیکی به کار ببرید، باید مطمئن شوید همهی حروف فارسی را دارد و متن فارسی با آن درست دیده میشود. بسیاری از فونتها «ی» و «ک» فارسی، ارقام فارسی، گیومه یا نیمفاصله را ندارند و این کمبود فقط وقتی پیدا میشود که کار منتشر شده است.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- قالببندی و اعتبارسنجی GraphQLGraphQL به کلاینت اجازه میدهد دقیقاً همان فیلدهایی را بخواهد که لازم دارد. کوئریهایی که در کد، گزارش شبکه یا مستندات میبینید اغلب فشرده یا نامرتباند و پیش از فرستادن معلوم نیست با اسکیمای سرور جور درمیآیند یا نه. این ابزار کوئری یا اسکیما را قالببندی یا فشرده میکند، کوئری را با SDL اسکیما اعتبارسنجی میکند و خطاها را با خط و ستون و توضیح فارسی نشان میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- تبدیل HTML به JSXوقتی یک قالب HTML، تکهای از یک صفحه یا یک آیکن SVG را به پروژهی React میآورید، باید دهها تغییر کوچک بدهید: class به className، for به htmlFor، style متنی به شیء جاوااسکریپت، برچسبهای بیبسته مثل input به شکل خودبسته و ویژگیهایی مثل readonly به readOnly. این ابزار همهی اینها را خودکار انجام میدهد و در صورت تمایل خروجی را در یک کامپوننت آماده میپیچد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- مرجع کدهای وضعیت HTTPهر پاسخ سرور وب یک کد سهرقمی دارد که میگوید درخواست چه سرنوشتی داشته است: ۲۰۰ یعنی موفق، ۴۰۴ یعنی پیدا نشد و ۵۰۰ یعنی سرور به مشکل خورده است. برنامهنویسها هنگام ساخت API و اشکالزدایی، و مدیران سایت هنگام بررسی گزارشها، دائم با این کدها سروکار دارند. این مرجع همهی کدهای ثبتشده را با عنوان فارسی، توضیح کوتاه، زمان استفاده و مرجع رسمی (RFC) نشان میدهد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- فشردهساز JS، CSS و HTMLهر بایت اضافه در فایلهای JavaScript، CSS و HTML زمان بارگذاری صفحه را بیشتر میکند، بهویژه روی اینترنت همراه. فشردهسازی فاصلهها، توضیحها و نامهای طولانی را حذف یا کوتاه میکند بیآنکه رفتار کد عوض شود. این ابزار JavaScript را با terser، CSS را با csso و HTML را با html-minifier-terser فشرده میکند و حجم پیش و پس و تخمین حجم gzip را نشان میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- بازکردن همزمان چند پیوندگاهی دهها پیوند در یک پیام، یک فایل متنی یا یک ستون از جدول دارید و باید همه را ببینید: نتیجههای یک جستوجو، صفحههایی که باید بازبینی شوند، یا منابع یک گزارش. بازکردن تکبهتک آنها وقتگیر و پرخطاست. این ابزار پیوندها را از هر متنی بیرون میکشد، فهرست را مرتب میکند و آنها را یکجا، دستهدسته یا یکییکی در زبانههای تازه باز میکند.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- پیشنمایش اشتراکگذاری (Open Graph)وقتی پیوند صفحهای را در تلگرام، واتساپ یا X میفرستید، کارتی با عنوان، توضیح و تصویر ساخته میشود. این کارت از برچسبهای Open Graph و Twitter Card درون head صفحه خوانده میشود و اگر آنها نباشند یا ناقص باشند، پیوند بیتصویر و با عنوان نامرتب نمایش داده میشود. این ابزار صفحه را میخواند و پیشنمایش کارت را برای تلگرام، واتساپ و X کنار هم نشان میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- نمایشگر و اعتبارسنج OpenAPIسند OpenAPI یا Swagger قرارداد یک API است: چه مسیرهایی دارد، هر کدام چه پارامتر و بدنهای میگیرد و چه پاسخی میدهد. خواندن یک فایل YAML یا JSON چندهزارخطی سخت است و یک خطای کوچک در آن ابزارهای سازندهی کد و مستندات را از کار میاندازد. این نمایشگر سند را میخواند، با اسکیمای رسمی نسخهاش اعتبارسنجی میکند و همهی عملیاتها را با پارامترها، بدنه و پاسخهایشان خوانا نشان میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- آزمایشگر robots.txt و sitemapفایل robots.txt به خزندههای موتورهای جستوجو میگوید کدام بخشهای سایت را نگردند. یک خط اشتباه میتواند کل سایت را از نتایج جستوجو بیرون بیندازد یا صفحهای را که نباید، در دسترس خزنده بگذارد. این ابزار robots.txt را میخواند و برای هر ربات و هر مسیر میگوید مجاز است یا مسدود و کدام قاعده در کدام سطر تصمیم را گرفته است.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- تبدیل CSS چپبهراست به راستبهچپقالبها و کتابخانههایی که برای زبانهای چپبهراست ساخته شدهاند، پر از margin-left، text-align: left و کلاسهایی مثل ml-4 هستند. وقتی همان طرح را برای فارسی راستبهچپ میکنید، اینها برعکس نمیشوند و چیدمان بههم میریزد. این ابزار سه راه برای حل این مشکل دارد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- بررسی هدرهای امنیتی سایتچند هدر ساده در پاسخ سرور جلوی دستهی بزرگی از حملهها را میگیرد: HSTS نمیگذارد اتصال به HTTP ناامن برگردد، CSP اجرای اسکریپت تزریقشده را محدود میکند، X-Content-Type-Options حدس زدن نوع فایل را میبندد و frame-ancestors جلوی جاسازی صفحه در سایت دیگر را میگیرد. این ابزار هدرهای یک سایت را میخواند، هر کدام را با توضیح فارسی میسنجد و یک نمرهی امنیتی از A تا F میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- سازندهی SRIوقتی یک فایل جاوااسکریپت یا CSS را از CDN یا سرور دیگری در صفحه میگذارید، اگر کسی آن فایل را در مبدأ تغییر دهد، کد مخربش روی سایت شما اجرا میشود. Subresource Integrity یا SRI این خطر را میبندد: هش فایل را در ویژگی integrity برچسب مینویسید و مرورگر فایلی را که هشش فرق کند اجرا نمیکند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- بهینهساز SVGفایل SVG که از Illustrator، Figma یا Inkscape بیرون میآید، معمولاً پر از توضیح، فرادادهی ویرایشگر، گروههای خالی و عددهای بیجهت دقیق است. این ابزار با SVGO آن را بهینه میکند تا حجمش کم شود، بیآنکه ظاهرش تغییر کند، و خروجی را به شکل فایل SVG، نشانی data یا کامپوننت JSX برای React میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- تجزیهی User-Agentهر مرورگر و برنامهای که به سایت سر میزند، رشتهای به نام User-Agent میفرستد که میگوید کیست: کدام مرورگر و نسخه، روی کدام سیستمعامل و چه نوع دستگاهی. این رشتهها بلند و پر از نامهای قدیمی و گمراهکنندهاند؛ تقریباً همه با Mozilla شروع میشوند. این ابزار رشته را باز میکند و مرورگر، موتور رندر، سیستمعامل، نوع دستگاه، سازنده و مدل را جدا نشان میدهد و رباتها و ابزارهای خط فرمان شناختهشده را تشخیص میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- تجزیه و ساخت URLیک نشانی وب فقط یک خط متن نیست؛ از پروتکل، نام میزبان، درگاه، مسیر، پارامترهای پرسوجو و بخش انتهایی ساخته شده است. وقتی نشانی طولانی و پر از کدهای درصدی است، پیدا کردن اینکه کدام پارامتر چه مقداری دارد سخت میشود. این ابزار نشانی را به اجزای آن میشکند، پارامترها را رمزگشایی میکند و اجازه میدهد آنها را ویرایش کنید و نشانی تازه بسازید.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
شبکه و امنیت
راهنمای این دسته- رمزنگاری متن با AES-GCMگاهی باید یک متن محرمانه را از راهی ناامن بفرستید یا جایی نگه دارید که به آن اعتماد کامل ندارید: یادداشت شخصی، اطلاعات ورود یک سرویس یا متن یک قرارداد. این ابزار متن را با یک عبارت عبور رمز میکند تا فقط کسی که همان عبارت را دارد بتواند آن را باز کند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- ماشینحساب پهنای باند و انتقالسرعت اینترنت را با مگابیت بر ثانیه میفروشند، اما مرورگر و برنامهی دانلود سرعت را با مگابایت بر ثانیه نشان میدهند؛ هر بایت هشت بیت است و همین تفاوت باعث میشود دانلود همیشه کندتر از انتظار به نظر برسد. این ماشینحساب زمان انتقال یک فایل، سرعت لازم برای انتقال در یک مهلت، ترافیک ماهانهی یک سرعت ثابت و تبدیل واحدهای سرعت را حساب میکند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- ماشینحساب مجوز فایل (chmod)در لینوکس و مک هر فایل و پوشه سه دسته مجوز دارد: برای مالک، برای گروه و برای بقیه؛ و هر دسته سه کار را اجازه میدهد یا نمیدهد: خواندن، نوشتن و اجرا. این مجوزها را میشود به شکل عدد هشتهشتی مثل 755 یا نمادین مثل rwxr-xr-x نوشت. خطا در آنها یا سایت را از کار میاندازد یا فایل حساسی را در دسترس همه میگذارد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- ماشینحساب IP و زیرشبکه (CIDR)وقتی شبکهی دفتر را طراحی میکنید، دیوارهی آتش را تنظیم میکنید یا یک VPC در سرویس ابری میسازید، باید بدانید یک بازه مثل 192.168.10.0/26 دقیقاً از کجا تا کجاست و چند دستگاه در آن جا میشود. این ماشینحساب برای IPv4 و IPv6 آدرس شبکه، نخستین و آخرین میزبان، آدرس همهپخشی، ماسک، wildcard، تعداد میزبان، نمای دودویی و ناحیهی reverse DNS را نشان میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- توضیح و ساخت CronCron زمانبندِ کارهای تکراری در لینوکس، سرورها، GitHub Actions و Kubernetes است: پشتیبانگیری هر شب، ارسال گزارش صبح شنبه یا پاکسازی هر پنج دقیقه. عبارت cron پنج فیلد کوتاه دارد که خواندنش برای همه آسان نیست و یک اشتباه کوچک میتواند کاری را هر دقیقه بهجای هر ماه اجرا کند.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- سازنده و تحلیلگر CSPسیاست امنیت محتوا (CSP) هدری است که به مرورگر میگوید صفحه از کجا اجازه دارد اسکریپت، تصویر، فونت و دیگر منابع را بارگذاری کند. یک CSP خوب بیشتر حملههای تزریق اسکریپت (XSS) را بیاثر میکند، اما نوشتنش دقیق است: یک 'unsafe-inline' اضافه کل محافظت را از بین میبرد و یک منبع جاافتاده بخشی از سایت را از کار میاندازد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- سازندهی درخواست گواهی (CSR)برای گرفتن گواهی SSL از یک مرجع صدور، باید یک درخواست امضای گواهی (CSR) بفرستید: فایلی که کلید عمومی شما، نام دامنهها و مشخصات سازمان را دارد و با کلید خصوصی خودتان امضا شده است. این ابزار CSR را با کلید تازهی ECDSA یا RSA یا با کلید خصوصیای که خودتان دارید میسازد و پیش از تحویل، دوباره بررسیاش میکند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- جستوجوی DNSDNS دفترچهی تلفن اینترنت است: نام دامنه را به نشانی IP، سرور ایمیل، سرورهای نام و رکوردهای متنی مثل SPF و کدهای تأیید دامنه ربط میدهد. وقتی سایت تازه بالا نمیآید، ایمیل نمیرسد یا سرویسی میگوید دامنه تأیید نشده، اول باید ببینید DNS واقعاً چه پاسخی میدهد. این ابزار رکوردهای A، AAAA، CNAME، MX، NS، TXT، SOA، CAA، SRV و PTR را با TTL هر کدام نشان میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- بررسی SPF، DMARC و DKIMاگر ایمیلهای سازمان شما به پوشهی اسپم میروند یا کسی با نام دامنهی شما ایمیل جعلی میفرستد، معمولاً یکی از سه رکورد SPF، DKIM یا DMARC درست تنظیم نشده است. SPF میگوید کدام سرورها اجازهی ارسال دارند، DKIM هر ایمیل را امضا میکند و DMARC میگوید با ایمیلی که این بررسیها را نگذراند چه کنند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- هش متن و فایلهش یک «اثر انگشت» کوتاه و ثابت از یک متن یا فایل است: اگر حتی یک بایت عوض شود، هش کاملاً تغییر میکند. برای همین سایتها کنار فایلهای دانلودی هش SHA-256 را میگذارند تا مطمئن شوید فایل سالم و دستنخورده رسیده است. برنامهنویسها هم برای کلید کش، شناسهی محتوا یا امضای HMAC پیامها از هش استفاده میکنند.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- سازندهی UUID، ULID و NanoIDهر رکورد در پایگاه داده، هر فایل بارگذاریشده یا هر درخواست در یک سامانهی توزیعشده به شناسهای یکتا نیاز دارد که بدون هماهنگی با سرور مرکزی ساخته شود. UUID نسخهی ۴ کاملاً تصادفی است، UUID نسخهی ۷ و ULID زمان ساخت را در ابتدای خود دارند و به ترتیب زمانی مرتب میشوند، NanoID کوتاه و مناسب نشانی است و ObjectId قالب شناسهی MongoDB است.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- ابزار فهرست IPفهرستهای IP از جاهای مختلف میآیند: گزارش سرور، فهرست سیاه دیوارهی آتش، خروجی اسکنر یا جدول کاربران. معمولاً پر از تکراری، سطر نامعتبر و بازههایی است که میشد در یکی خلاصهشان کرد. این ابزار فهرست IPv4 و IPv6 را تمیز و مرتب میکند، تکراریها و سطرهای نامعتبر را جدا میکند و هر نشانی را در دستهای مثل عمومی، خصوصی، CGNAT یا رزرو میگذارد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- JWT: خواندن، امضا و بررسیJWT رشتهای سهبخشی است که بسیاری از سایتها و APIها برای نگهداشتن ورود کاربر به کار میبرند: سرآیند (header)، محتوا (payload) و امضا. دو بخش اول فقط با base64url کدگذاری شدهاند و هر کسی میتواند آنها را بخواند؛ آنچه توکن را قابل اعتماد میکند امضای بخش سوم است. این ابزار محتوای توکن را باز میکند، زمانهای صدور و انقضا را به تاریخ شمسی نشان میدهد، امضا را با رمز مشترک، کلید عمومی یا JWKS بررسی میکند و برای آزمایش، توکن تازه میسازد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- سازندهی کلید RSA، ECDSA و Ed25519برای ورود بیگذرواژه با SSH، امضای JWT نامتقارن، رمزنگاری میان سرویسها یا آزمایش یک کتابخانهی امنیتی به یک جفتکلید عمومی و خصوصی نیاز دارید. این ابزار جفتکلید RSA با ۲۰۴۸، ۳۰۷۲ یا ۴۰۹۶ بیت، ECDSA با منحنی P-256 یا P-384 و Ed25519 میسازد و هر کلید را همزمان به شکل PEM، JWK و خط OpenSSH با اثرانگشت SSH نشان میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- ابزار آدرس MACآدرس MAC شناسهی سختافزاری کارت شبکه است و در تنظیم مودم، فیلتر دسترسی وایفای، رزرو IP در DHCP یا خواندن گزارش شبکه به آن برمیخورید. هر دستگاه و هر نرمافزار آن را به شکلی مینویسد: با دونقطه، با خط تیره، به سبک سیسکو با نقطه یا بدون جداکننده. این ابزار یک یا چند آدرس را میگیرد، به قالب دلخواه درمیآورد و نشان میدهد آدرس یونیکست است یا مولتیکست، جهانی است یا محلی، پیشوند سازنده (OUI) کدام است و نشانی IPv6 پیوند-محلی متناظرش چیست.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- IP مننشانی IP شناسهای است که سایتها اتصال شما را با آن میبینند. گاهی لازم است آن را بدانید: برای اینکه پشتیبانی یک سرویس نشانیتان را در فهرست مجاز بگذارد، برای بررسی اینکه ویپیان یا پروکسی واقعاً روشن است، یا برای تنظیم دسترسی به سرور. این ابزار همان نشانیای را نشان میدهد که سرور این سایت از اتصال شما میبیند، همراه با نسخهی IPv4 یا IPv6 و نوع نشانی.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- سازندهی گذرواژه و عبارت عبورگذرواژهای که خودمان میسازیم معمولاً از چیزهای آشنا مثل نام، تاریخ تولد یا شمارهی موبایل درست شده و حدس زدنش آسانتر از آن است که فکر میکنیم. این ابزار سه نوع خروجی دارد: گذرواژهی تصادفی از حروف و عدد و نماد، عبارت عبور از چند واژهی تصادفی انگلیسی، و کلیدهای امن برای برنامهنویسها مثل کلید AES، رمز امضای JWT، توکن API و UUID.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- هش گذرواژه (bcrypt، Argon2، scrypt)سایتها نباید گذرواژهی کاربر را خودش ذخیره کنند؛ باید هش آن را با الگوریتمی نگه دارند که عمداً کند و پرهزینه است تا اگر پایگاه داده نشت کرد، حدس زدن گذرواژهها عملاً ناممکن باشد. این ابزار با Argon2id، bcrypt و scrypt هش میسازد و یک گذرواژه را با هش موجود میسنجد. پیشفرضها همان کمینههای توصیهشدهی OWASPاند.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- مرجع پورتهاهر سرویس شبکه روی یک شمارهی پورت گوش میدهد: وب امن روی ۴۴۳، SSH روی ۲۲، PostgreSQL روی ۵۴۳۲. وقتی دیوارهی آتش را تنظیم میکنید، گزارش اسکن شبکه را میخوانید یا میخواهید بدانید یک پورت باز مال کدام سرویس است، این مرجع جواب را میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- پویشگر نشت کلید و رمزپیش از اینکه کدی را منتشر کنید، فایل پیکربندی را برای کسی بفرستید یا لاگی را در گروه بگذارید، بهتر است مطمئن شوید کلید API، توکن، گذرواژه یا کلید خصوصیای در آن جا نمانده است. این پویشگر متن یا فایلها را با الگوهای شناختهشدهی کلیدهای سرویسهای رایج، رمز درون نشانیها، سرآیندهای احراز هویت و مقدارهای مشکوک در فایلهای پیکربندی میگردد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- تبدیل زمان و تایماستمپبرنامهنویسها، مدیران سیستم و هر کسی که با گزارش خطا یا پایگاهداده کار میکند، زیاد به عددهایی مثل ۱۷۰۰۰۰۰۰۰۰ برمیخورد که در واقع یک لحظه از زماناند. این ابزار آن عدد را به تاریخ خوانا، به ISO 8601، به تاریخ شمسی و میلادی و به زمان نسبی فارسی («سه ساعت پیش») تبدیل میکند و برعکس.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- بررسی گواهی TLS دامنهوقتی کاربران بهجای سایت شما صفحهی هشدار «اتصال امن نیست» میبینند، معمولاً گواهی TLS منقضی شده، گواهی میانی روی سرور نصب نیست یا نام دامنه در گواهی نیامده است. این ابزار به درگاه ۴۴۳ دامنه وصل میشود، گواهی و زنجیرهی آن را میخواند و میگوید آیا مرورگرها به آن اعتماد میکنند، و اگر نه، چرا.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- کد دومرحلهای TOTP/HOTPکدهای ششرقمی ورود دومرحلهای که Google Authenticator یا برنامههای مشابه نشان میدهند، با استاندارد TOTP از یک کلید مخفی و ساعت ساخته میشوند؛ نسخهی شمارندهای آن HOTP نام دارد. برنامهنویسی که ورود دومرحلهای را پیاده میکند باید بتواند کد را بسازد، بسنجد و QR افزودن حساب را تولید کند. این ابزار همهی این کارها را برای آزمایش انجام میدهد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- امضای وبهوک (HMAC)سرویسهایی مثل GitHub، Stripe و Slack وقتی رخدادی پیش میآید، یک درخواست وبهوک به سرور شما میفرستند و آن را با HMAC و یک رمز مشترک امضا میکنند. سرور شما باید همان امضا را حساب کند و مقایسه کند تا مطمئن شود پیام واقعاً از آن سرویس آمده و در راه تغییر نکرده است. وقتی امضا نمیخواند، پیدا کردن دلیلش سخت است.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- رمزگشای گواهی X.509گواهیهای X.509 همان چیزیاند که پشت قفل نوار نشانی مرورگر است: میگویند یک کلید عمومی مال کدام دامنه یا سازمان است، چه کسی آن را تأیید کرده و تا کی معتبر است. وقتی گواهی تازه گرفتهاید، سرور خطای TLS میدهد یا میخواهید ببینید یک CSR درست ساخته شده، باید محتوای آن را بخوانید. این ابزار گواهی یا CSR را به شکل PEM یا DER میگیرد و همهی بخشهایش را به فارسی نمایش میدهد.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
بازی
راهنمای این دسته- بیتبهبیتبیتبهبیت همان مشاعرهی آشناست، این بار با رایانه: او بیتی میخواند و شما باید بیتی بخوانید که با حرف آخر آن شروع شود. بعد نوبت رایانه است که با حرف آخر بیت شما ادامه دهد. بازی هشت دور دارد و هر بیت فقط یک بار میتواند بیاید.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- حروفچینحروفچین بازی کوتاه واژهسازی است: چند حرف درهمریخته جلوی شماست و باید با آنها واژهی پنجحرفی بسازید. هر روز یک پازل تازه برای همهی بازیکنان ساخته میشود و اگر دلتان بخواهد، هر قدر که میخواهید دور تمرینی بازی کنید.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
- بازی حافظهبازی حافظه یکی از قدیمیترین بازیهای فکری است: کارتها رو به پایین چیده شدهاند، هر بار دو کارت را برمیگردانید و اگر تصویرشان یکی بود، آن جفت برای شما میماند. هدف این است که با کمترین حرکت و در کوتاهترین زمان همهی جفتها را پیدا کنید.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- حدس عدددر این بازی یک عدد مخفی انتخاب میشود و شما با چند حدس باید آن را پیدا کنید. بعد از هر حدس میگوییم عدد مخفی بزرگتر است یا کوچکتر، و اگر راهنما روشن باشد، میگوییم چقدر به آن نزدیکید: داغ، گرم، سرد یا یخزده.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- سودوکوی فارسیسودوکو جدولی ۹ در ۹ است که باید طوری پرش کنید که هر ردیف، هر ستون و هر یک از ۹ مربع کوچک ۳ در ۳ همهی عددهای ۱ تا ۹ را یک بار داشته باشد. هیچ حساب و جمعی لازم نیست؛ فقط منطق و حوصله.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- وردل فارسیوردل فارسی یک بازی واژهای روزانه است: هر روز یک واژهی پنجحرفی فارسی پنهان است و شش فرصت دارید آن را حدس بزنید. پس از هر حدس، رنگ خانهها نشان میدهد کدام حرف درست سر جایش است، کدام در واژه هست اما جای دیگری، و کدام اصلاً در واژه نیست.زمان مطالعه: ۲ دقیقه
محاسبه و تبدیل
راهنمای این دسته- ابجد، اعداد رومی و رمزهای سادهاین ابزار چهار کار کوچک و قدیمی را یکجا انجام میدهد: حساب جمل (ابجد) برای پیدا کردن ارزش عددی نامها و جملهها، تبدیل عدد به عدد رومی و برعکس، رمزهای سادهی کلاسیک مثل سزار و ویژنر، و تبدیل متن به کد مورس همراه با پخش صدا و نور.زمان مطالعه: ۴ دقیقه
- محاسبهی BMI و کالری پایهشاخص تودهی بدنی یا BMI سادهترین عددی است که نسبت وزن به قد را نشان میدهد و در پروندههای پزشکی و فرمهای ورزشی زیاد دیده میشود. این ابزار BMI را با دستهبندی سازمان جهانی بهداشت نشان میدهد و میگوید برای قد شما چه بازهای از وزن در محدودهی طبیعی این شاخص قرار میگیرد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- محاسبهی معدلآخر هر ترم، دانشجو و دانشآموز میخواهند بدانند معدلشان چند شده و معدل کل چقدر تغییر کرده است. چون درسها واحد متفاوتی دارند، میانگین سادهی نمرهها جواب درست نمیدهد و باید هر نمره را به اندازهی واحدش وزن داد. این ابزار همین حساب را برای درسهای یک ترم انجام میدهد و واحدهای قبولی و مردودی را هم جدا میشمارد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- محاسبهی درصد، تخفیف و تناسبدرصد در خرید و حقوق و نمره و آمار روزانه همه جا هست، اما چند پرسش رایج همیشه ما را به اشتباه میاندازد: قیمت اصلی جنسی که با تخفیف خریدهایم چند بوده، سهم هر هزینه از کل خرج ماه چقدر است، یا اگر نرخی از ۲۰ به ۲۵ درصد برسد چقدر بالا رفته است. این ابزار پنج محاسبهی پرکاربرد را جدا از هم و با فرمول روشن کنار هم گذاشته است.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- قرعهکشی و انتخاب تصادفیقرعهکشی جایزهی یک مسابقهی اینستاگرامی، تقسیم بچههای کلاس به تیمها، انتخاب نوبت شستن ظرف یا یک تاس برای بازی رومیزی؛ همه به یک چیز نیاز دارند: انتخابی که واقعاً تصادفی باشد و کسی نتواند در آن دست ببرد. این ابزار پنج نوع انتخاب تصادفی را در یک صفحه جمع کرده است.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- مبدل واحدمبدل واحد برای وقتی است که عددی را به یکای دیگر نیاز دارید: قیمت طلا به مثقال است و ترازو گرم نشان میدهد، مشخصات خودرو به مایل بر گالن است و شما مصرف را به لیتر در صد کیلومتر میشناسید، یا ظرفیت دیسک را باید از گیبیبایت به مگابایت ببرید.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
سرویسها
راهنمای این دسته- کوتاهکنندهی لینکنشانیهای بلند، بهویژه آنهایی که حروف فارسی دارند، در پیامک، پیامرسان و کارت چاپی به رشتهای طولانی از درصد و عدد تبدیل میشوند. کوتاهکنندهی لینک یک نشانی کوتاه میسازد که به همان مقصد میرسد و کد QR آن را هم در اختیارتان میگذارد.زمان مطالعه: ۳ دقیقه
- اشتراکگذاری متن و کدوقتی میخواهید یک تکه کد، پیکربندی یا متن بلند را برای همکار بفرستید، پیامرسانها قالب را بههم میریزند، نقلقولها را عوض میکنند یا پیام را برای همیشه نگه میدارند. این ابزار متن را با یک پیوند به اشتراک میگذارد؛ با انقضای دلخواه، گذرواژهی اختیاری و گزینهی «سوزاندن پس از دیدن» که متن را پس از اولین دیدن پاک میکند.زمان مطالعه: ۳ دقیقه