پرش به محتوای اصلی

راهنمای محاسبه‌ی درصد، تخفیف و تناسب

زمان مطالعه: ۳ دقیقه

این ابزار چیست؟

درصد در خرید و حقوق و نمره و آمار روزانه همه جا هست، اما چند پرسش رایج همیشه ما را به اشتباه می‌اندازد: قیمت اصلی جنسی که با تخفیف خریده‌ایم چند بوده، سهم هر هزینه از کل خرج ماه چقدر است، یا اگر نرخی از ۲۰ به ۲۵ درصد برسد چقدر بالا رفته است. این ابزار پنج محاسبه‌ی پرکاربرد را جدا از هم و با فرمول روشن کنار هم گذاشته است.

هر نتیجه همراه فرمولی است که با عددهای شما پر شده؛ پس می‌توانید محاسبه را خودتان هم وارسی کنید. عددها را با ارقام فارسی یا لاتین و با جداکننده‌ی هزارگان یا اعشار بنویسید.

گام‌به‌گام

  1. نوع محاسبه را انتخاب کنید

    از تب‌های بالا یکی از تخفیف، سهم از کل، درصد معکوس، تناسب یا واحد درصد را بردارید.

  2. حالت را مشخص کنید

    در بیشتر تب‌ها یک انتخاب‌گر هست؛ مثلاً در تخفیف می‌توانید قیمت بعد از تخفیف، قیمت قبل از تخفیف یا خود درصد تخفیف را بخواهید.

  3. عددها را بنویسید

    نتیجه همان لحظه با پر شدن همه‌ی خانه‌ها نمایش داده می‌شود و اگر خانه‌ای عدد نباشد، زیر همان خانه خطا می‌بینید.

  4. فرمول و نتیجه را بررسی کنید

    زیر هر نتیجه فرمول با عددهای خودتان آمده است و دکمه‌ی کپی، نتیجه را برمی‌دارد.

نمونه‌های کاربردی

  • قیمت بعد از ۲۰٪ تخفیف

    کالایی ۲٬۵۰۰٬۰۰۰ تومانی با ۲۰٪ تخفیف چند تمام می‌شود؟

    2500000 20

    نتیجه: ۲٬۰۰۰٬۰۰۰

  • قیمت اصلی قبل از تخفیف

    با ۲۵٪ تخفیف ۱٬۳۵۰٬۰۰۰ پرداخته‌اید؛ قیمت اصلی را پیدا کنید.

    1350000 25

    نتیجه: ۱٬۸۰۰٬۰۰۰

  • تناسب مستقیم

    اگر ۳ کیلو ۱۲۰ هزار تومان باشد، ۵ کیلو چند هزار تومان می‌شود؟

    3 120 5

    نتیجه: ۲۰۰

  • واحد درصد و تغییر نسبی

    نرخی از ۲۰٪ به ۲۵٪ رسیده است؛ دو شکل گزارش این تغییر را ببینید.

    20 25

    نتیجه: ۵ واحد درصد؛ ۲۵٪ رشد نسبی

اشتباه‌های رایج

  • برای پیدا کردن قیمت قبل از تخفیف، درصد را به قیمت فعلی اضافه نکنید: ۱٬۳۵۰٬۰۰۰ به‌علاوه‌ی ۲۵٪ می‌شود ۱٬۶۸۷٬۵۰۰، اما قیمت اصلی ۱٬۸۰۰٬۰۰۰ بوده است.
  • دو تخفیف پشت سر هم جمع نمی‌شوند: ۲۰٪ و بعد ۱۰٪ برابر ۲۸٪ است، نه ۳۰٪. دو بار پشت هم در تب تخفیف حساب کنید.
  • در خبرها «افزایش ۵ درصدی» گاهی یعنی ۵ واحد درصد؛ اگر عدد پایه‌ی کوچکی دارید، تغییر نسبی را هم ببینید.
  • در تناسب معکوس، مثل کارگر و روز کار، فرمول مستقیم جواب غلط می‌دهد؛ حالت درست را انتخاب کنید.

درصد یعنی چه؟

درصد یعنی چند قسمت از صد قسمت. وقتی می‌گوییم ۲۰٪ از قیمتی، یعنی قیمت را به صد قسمت مساوی تقسیم کرده‌ایم و بیست قسمت آن را برداشته‌ایم. برای همین همه‌ی محاسبه‌های درصد به یک ضرب یا تقسیم ساده برمی‌گردند؛ تنها نکته این است که درصد از چه عددی گرفته می‌شود.

بیشتر اشتباه‌ها از عوض شدن همین پایه می‌آید. تخفیف از قیمت اصلی حساب می‌شود، پس برای برگشتن از قیمت بعد از تخفیف باید تقسیم کرد، نه اینکه دوباره درصد گرفت.

قاعده‌ی سه و تناسب

وقتی دو کمیت با هم به یک نسبت زیاد یا کم می‌شوند، تناسب مستقیم دارند: اگر a متناظر با b باشد، c متناظر با b ضرب در c تقسیم بر a است. اگر یکی زیاد شود و دیگری به همان نسبت کم، تناسب معکوس است و حاصل‌ضرب دو کمیت ثابت می‌ماند.

پرسش‌های متداول

قیمت قبل از تخفیف را چطور حساب کنم؟
قیمت بعد از تخفیف را بر (۱ منهای درصد تخفیف تقسیم بر ۱۰۰) تقسیم کنید. مثلاً اگر با ۲۵٪ تخفیف ۱٬۳۵۰٬۰۰۰ پرداخته‌اید، قیمت اصلی ۱٬۳۵۰٬۰۰۰ ÷ ۰٫۷۵ = ۱٬۸۰۰٬۰۰۰ است، نه ۱٬۳۵۰٬۰۰۰ به‌علاوه‌ی ۲۵٪ آن.
واحد درصد با درصد تغییر چه فرقی دارد؟
اگر نرخی از ۲۰٪ به ۲۵٪ برسد، ۵ واحد درصد بالا رفته است، اما نسبت به مقدار قبلی ۲۵٪ رشد کرده است. هر دو عدد درست‌اند و ابزار هر دو را نشان می‌دهد.
چرا جمع درصدهای سهم دقیقاً ۱۰۰ می‌شود؟
درصدها با روش بیشترین باقی‌مانده گرد می‌شوند: اول همه به پایین گرد می‌شوند و کسری که می‌ماند به بخش‌هایی داده می‌شود که بیشترین اعشار را داشتند. درصد دقیق هر بخش هم در نوار کنار آن دیده می‌شود.
برای ارزش افزوده و سود وام هم از همین ابزار استفاده کنم؟
برای ارزش افزوده، قسط وام و سود سپرده ابزار «محاسبات مالی سبک» ساخته شده است؛ این ابزار برای درصدهای روزمره و تناسب است.

ابزارهای مرتبط